Hạn chế hư hỏng hàng hóa khi vận chuyển cần bắt đầu từ việc hiểu nguyên nhân, đóng gói và chằng buộc đúng cách, chọn container phù hợp, mua bảo hiểm và theo dõi hành trình lô hàng.
Trong bài viết này, Blue Sea Logistics chia sẻ hàng hóa hư hỏng khi vận chuyển là gì, nguyên nhân, các biện pháp phòng ngừa, cách đóng gói và chằng buộc hàng đường biển, cách bảo quản từng loại hàng và việc cần làm khi hàng đã hư hỏng. Chi tiết về dịch vụ xem tại trang vận chuyển đường biển của Blue Sea.
Thế nào là hàng hóa hư hỏng khi vận chuyển?
Hàng hóa hư hỏng khi vận chuyển là tình trạng hàng giao cho người nhận tại điểm đến không còn nguyên vẹn như lúc nhận ban đầu, hoặc không khớp với thông tin trên chứng từ vận tải.
Các chứng từ đó có thể là vận đơn, packing list hoặc biên bản giao nhận. Hư hỏng hàng hóa thường dẫn đến tranh chấp trong hợp đồng vận chuyển. Vì vậy cần hiểu rõ nguyên nhân để chủ động phòng ngừa.
Nguyên nhân hàng hóa bị hư hỏng trên đường vận chuyển?
Hàng có thể hỏng vì nhiều lý do, từ khâu chuẩn bị đến lúc giao. Các nguyên nhân chính gồm:
- Hàng đã hỏng trước khi xếp lên phương tiện: Nếu phát hiện, người vận tải có quyền trả lại hoặc chỉ nhận chở khi đã kiểm tra kỹ và ghi chú lên chứng từ. Nên có xác nhận bằng văn bản hoặc thư điện tử với chủ hàng trước khi xếp.
- Chất xếp, chèn lót, chằng buộc sai cách: Hàng va chạm với phương tiện nên móp méo, xếp chồng quá nhiều làm kiện dưới bị đè bẹp. Hàng xếp chung có thể bị nhiễm ẩm, rỉ sét, bẩn hoặc nhiễm bụi do cách ly kém.
- Đóng gói sai quy cách: Hàng nặng không cố định chắc trên pallet dễ va đập mạnh, làm hỏng cả kiện hàng và hàng đi cùng.
- Bảo quản kém: Không đảm bảo độ ẩm, nhiệt độ và thông thoáng khiến hàng ẩm mốc, rỉ sét, cong vênh, giảm phẩm chất.
- Độ ẩm và rung lắc trên biển: Hành trình dài trên tàu chịu độ ẩm, độ mặn cao và sóng gió làm hàng xê dịch liên tục nếu không được cố định chắc.
- Thời tiết xấu: Cả vận tải bộ và vận tải biển đều bị ảnh hưởng. Cần cập nhật thời tiết trước khi chạy để có lộ trình và tiến độ phù hợp.
- Sự cố phương tiện hoặc container: Container thủng hoặc thấm nước, máy lạnh hỏng, động cơ tàu hay thiết bị nâng hạ trục trặc đều có thể làm hàng hỏng hoặc rơi vỡ.
- Tai nạn: Lật xe, chìm tàu, đâm va, cháy nổ không thường xuyên xảy ra nhưng hậu quả có thể rất nặng.
- Chậm giao hàng: Đặc biệt gây hư hỏng với hàng nhạy cảm thời tiết và hàng bảo quản lạnh. Tắc cảng, trễ lịch tàu cũng làm hàng nằm lâu và tốn thêm phí lưu container, lưu bãi.
- Khuyết tật ẩn bên trong hàng: Ví dụ lỗ khí trong hàng đúc như sắt, thép, bê tông làm giảm khả năng chịu lực.
- Côn trùng, nấm mốc, dịch bệnh: Hay gặp với hàng có nguồn gốc tự nhiên như gỗ, nông sản, động vật sống, nên cần hun trùng và diệt mốc kỹ.
- Đơn vị vận chuyển thiếu kinh nghiệm hoặc sai sót của người bốc xếp: Quy trình xử lý hàng kém dễ gây hư hỏng, thất lạc hoặc nhầm lẫn.
Cách hạn chế hàng hóa hư hỏng khi vận chuyển
Doanh nghiệp nên chủ động áp dụng bốn biện pháp sau. Ngoài ra, nên xác nhận bằng văn bản tình trạng hàng với bên vận chuyển trước khi xếp và cập nhật thời tiết trước khi khởi hành.
Đóng gói đúng quy cách
Dùng vật liệu phù hợp như thùng cứng, xốp chống sốc, màng co và dán nhãn “hàng dễ vỡ” là những bước cơ bản để bảo vệ hàng. Kỹ thuật đóng gói cụ thể xem ở các phần bên dưới.
Chọn đơn vị vận chuyển chuyên nghiệp
Đối tác có quy trình làm việc rõ ràng, chính sách đền bù minh bạch và nhân viên được đào tạo bài bản là yếu tố then chốt để hàng đến tay người nhận nguyên vẹn. Doanh nghiệp nên ưu tiên hãng tàu và đơn vị có phương tiện chất lượng tốt, đồng thời yêu cầu biên bản kiểm tra kỹ thuật với thiết bị xếp dỡ đặc biệt trước khi vận hành.
Mua bảo hiểm hàng hóa
Với hàng có giá trị cao hoặc dễ vỡ, bảo hiểm giúp bù đắp tổn thất khi có sự cố. Chi tiết xem tại bài bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu.
Bảo hiểm đường biển thường bao phủ các nhóm tổn thất sau:
- Tổn thất toàn bộ: Xảy ra khi tàu chìm, cháy nổ hoặc mất tích, làm mất toàn bộ lô hàng.
- Tổn thất bộ phận: Hàng bị giảm giá trị do ngấm nước biển hoặc va đập mạnh nhưng chưa mất hết.
- Tổn thất chung: Khoản chủ hàng phải góp để chia sẻ chi phí khi tàu gặp nạn và phải cứu hộ.
Bảo hiểm không thay thế được việc đóng gói đúng. Nếu lơ là đóng gói rồi ỷ vào bảo hiểm, doanh nghiệp có thể bị từ chối bồi thường.
Theo dõi hành trình thường xuyên
Doanh nghiệp nên dùng công cụ theo dõi hành trình để sớm phát hiện bất thường và phối hợp với đơn vị vận chuyển xử lý kịp thời. Với container lạnh, cần thêm thiết bị đo và gửi dữ liệu nhiệt độ liên tục. Với hàng giá trị cao, thiết bị định vị giúp biết vị trí container trên suốt tuyến.
Chọn container phù hợp và kiểm tra trước khi đóng hàng
Loại container quyết định mức bảo vệ mà hàng nhận được. Chọn sai loại hoặc dùng container có lỗi là nguyên nhân hư hỏng rất thường gặp.
Ba loại container thông dụng:
- Container khô (dry container): Dùng cho hàng thông thường như đồ gia dụng, quần áo.
- Container lạnh (reefer container): Dùng cho hàng nhạy cảm với nhiệt độ như thực phẩm, dược phẩm.
- Container mở nóc (open top): Dùng cho hàng cồng kềnh hoặc quá khổ cần xếp dỡ từ trên xuống, thường kèm bạt che.
Trước khi đóng hàng, cần kiểm tra container ở ba điểm:
- Tình trạng vật lý: Sàn và vách không nứt, không thủng, không rò nước, không có mùi lạ.
- Nhiệt độ: Với container lạnh, nhiệt độ bên trong phải đạt mức hàng yêu cầu trước khi xếp.
- Vệ sinh: Container sạch, không côn trùng và bụi bẩn để không làm hỏng bao bì.
Nếu container có vấn đề, nên đổi ngay trước khi đóng hàng. Việc đổi sau khi đã đóng gây chi phí và mất thời gian lớn hơn nhiều.
Cách đóng gói và chằng buộc hàng xuất khẩu đường biển
Hàng đi biển chịu rung lắc, độ ẩm và nhiều lần bốc xếp, nên đóng gói phải chắc hơn so với đường bộ. Năm kỹ thuật dưới đây thường được áp dụng cho hàng xuất khẩu.
Đóng đai cố định kiện hàng
Đóng đai giữ kiện hàng nằm yên trên pallet, hạn chế xê dịch khi vận chuyển và bốc xếp. Dây đai chọn theo trọng lượng hàng gồm dây PP cho kiện nhẹ và trung bình, dây PET cho hàng nặng, dây composite cho hàng cần độ an toàn cao, dây thép cho hàng siêu nặng như thép cuộn và máy móc công nghiệp.
Quấn màng PE chống ẩm và bụi
Hơi ẩm trên biển luôn là mối đe dọa lớn với hàng hóa. Quấn nhiều lớp màng PE giúp chống bụi, hạn chế hơi nước xâm nhập, giữ hàng ổn định trên pallet và bảo vệ bao bì khỏi trầy xước. Cách này hợp với thực phẩm, trái cây, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng.
Chọn pallet đạt chuẩn
Pallet là nền nâng đỡ hàng và giúp xe nâng di chuyển dễ dàng. Nên chọn pallet có kích thước vừa với container, kiểm tra khả năng chịu tải, tránh pallet nứt hoặc cong vênh. Hàng xuất khẩu quốc tế nên dùng pallet gỗ đạt chuẩn ISPM 15, xem bài tiêu chuẩn ISPM 15.
Gia cố góc cạnh
Khi siết đai, lực ép dồn vào các cạnh có thể làm móp thùng, trầy sản phẩm hoặc biến dạng bao bì. Để tránh, dùng nẹp góc giấy hoặc nhựa, tấm carton gia cố và mút xốp bảo vệ. Cách này đặc biệt cần với hàng điện tử, nội thất, thiết bị cơ khí và hàng dễ vỡ.
Chằng buộc và chèn hàng trong container
Nhiều lô hàng đóng gói tốt vẫn hỏng vì không được cố định bên trong container, nhất là khi tàu gặp sóng gió. Cần dùng dây tăng đơ, dây đai composite, thanh chèn và túi khí chèn hàng để lấp khoảng trống, giữ hàng đứng yên suốt hành trình. Thông tin chi tiết về thùng xếp xem tại bài vận chuyển FCL.
Cách đóng gói và bảo quản theo từng loại hàng
Mỗi loại hàng có cách đóng gói và bảo quản riêng. Phần này nêu các nhóm thường gặp khi vận chuyển xa hoặc quốc tế.
Hàng điện tử
Bọc thùng bằng miếng đệm hoặc bọt xốp, nhất là các góc thùng vì đây là vùng dễ va chạm nhất. Chọn thùng vừa cỡ để hàng không xê dịch bên trong.
Hàng chất lỏng
Bịt kín nắp chai bằng băng dính, dùng xốp đệm quanh chai và các khe hở, kiểm tra chai đã chắc trước khi cho vào thùng. Với lượng lớn, đơn vị vận chuyển dùng container chuyên dụng như ISO tank hoặc túi flexitank.
Hàng dễ vỡ
Phân loại hàng, bọc kỹ bằng bọt khí hoặc miếng khí để giảm tác động ngoại lực. Không xếp chồng các kiện lên nhau và gia cố chắc thùng khi gửi.
Hàng cồng kềnh
Dùng thùng gỗ hoặc carton bao các kiện lớn, chèn các lỗ hở bằng bông mút hoặc xốp. Chú ý đặc biệt các góc thùng vì dễ va đập nhất.
Dược phẩm
Bảo quản theo hướng dẫn trên bao bì và tránh ánh nắng. Thuốc đông y có thể cho vào túi nilon hoặc hút chân không để tránh ẩm mốc, thuốc tây giữ nguyên hộp.
Hàng lạnh
Hàng lạnh cần kỹ thuật chuyên môn để giữ chất lượng và an toàn. Các điểm cần làm:
- Xác định loại hàng và nhiệt độ yêu cầu: Thực phẩm, dược phẩm, hóa chất mỗi loại một mức nhiệt. Thực phẩm đông lạnh thường giữ dưới âm 18 độ C, rau quả tươi từ 0 đến 5 độ C, đây là mức tham khảo.
- Dùng phương tiện lạnh có thiết bị giám sát: Xe hoặc container lạnh giữ nhiệt ổn định, kèm thiết bị đo để phát hiện sớm khi nhiệt độ lệch.
- Đóng gói giữ lạnh: Dùng thùng xốp hoặc vật liệu cách nhiệt, gel đá hoặc đá khô, niêm phong kín để không khí ấm lọt vào. Đá khô có thể gây bỏng lạnh nên cần bọc kỹ.
- Lập kế hoạch giao nhanh, không đứt chuỗi lạnh: Chọn tuyến và thời gian ngắn nhất, giữ lạnh liên tục từ kho đến người nhận.
- Chuẩn bị phương án khẩn cấp: Khi máy lạnh hỏng hoặc giao chậm, cần sẵn cách chuyển hàng sang phương tiện lạnh khác.
- Giữ lạnh tiếp ở điểm đến: Đưa hàng vào kho lạnh ngay và kiểm tra chất lượng trước khi lưu trữ hoặc phân phối.
Chi tiết với hàng thủy sản xem thêm tại bài vận chuyển thủy sản xuất khẩu.
Việc cần làm khi hàng bị hư hỏng khi xuất khẩu
Khi nhận hàng, cần kiểm tra ngay và xử lý theo các bước sau nếu thấy hư hỏng:
- Kiểm tra số lượng và chất lượng khi nhận: Đối chiếu số lượng với hóa đơn, xem có sản phẩm nào hỏng hoặc thiếu không, ghi lại mọi vấn đề phát hiện.
- Đánh giá mức độ và thu thập bằng chứng: Chụp ảnh, quay video chi tiết tình trạng kiện hàng để làm bằng chứng.
- Thông báo ngay cho đơn vị vận chuyển: Để việc xử lý khiếu nại được tiến hành nhanh.
- Lập yêu cầu bồi thường: Dựa trên bằng chứng và chính sách của đơn vị vận chuyển, kèm giấy tờ cần thiết như hóa đơn và hình ảnh sản phẩm.
- Xem lại toàn bộ quy trình: Từ đóng gói đến chọn đối tác vận chuyển, để tìm nguyên nhân gốc và tránh lặp lại.
Hạn chế hư hỏng hàng hóa cần làm đồng bộ từ khâu đóng gói, chằng buộc, chọn container, chọn đối tác đến bảo hiểm và theo dõi hành trình. Khi có sự cố, thu thập bằng chứng và thông báo sớm giúp việc xử lý và bồi thường thuận lợi hơn. Các hình thức vận chuyển liên quan xem thêm tại bài gom hàng lẻ LCL.
Cần tư vấn đóng gói và vận chuyển hàng hóa an toàn? Gửi cho Blue Sea Logistics thông tin về loại hàng, tuyến vận chuyển, kích thước và trọng lượng, hạn giao để được tư vấn và báo giá. Hotline: 0902 972 959. Email: info@bluesealogs.com. Văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng.
